Candida: w stanie uśpionym jest nieszkodliwa, ale jeśli zmienia kształt, to problem!

Candida to drożdżak, czyli organizm jednokomórkowy należący do królestwa grzybów. Nie wszyscy wiedzą, że Candida zazwyczaj bytuje w jelitach jako komensal. Oznacza to, że zazwyczaj żyje tam w stanie uśpienia, nie powodując żadnych szkód. Jednak w pewnych okolicznościach może wykorzystać okazje lub zaburzenia równowagi w organizmie, aby zmienić wygląd i przejść z formy planktonicznej, nieinwazyjnej, do formy strzępkowej, inwazyjnej.

W formie planktonicznej Candida występuje jako izolowane komórki lub luźne agregaty zawieszone w płynie lub tkance. Forma strzępkowa charakteryzuje się natomiast tworzeniem włókien (zwanych „strzępkami”), które pozwalają Candida przemieszczać się do miejsca innego niż jelito i rozgałęziać się, tworząc sieć zdolną do penetracji otaczających tkanek, uszkadzając komórki gospodarza i proliferując. Postać strzępkowa jest zatem infekcją i jeśli występuje w środowisku pochwy, nazywa się ją kandydozą pochwy lub pleśniawką pochwy i może objawiać się takimi objawami, jak:

• swędzenie,
• pieczenie,
• zaczerwienienie,
• nieprawidłowa wydzielina (często porównywalna do serka wiejskiego pod względem koloru i konsystencji),
• ból podczas stosunku.

Dobre praktyki zapobiegania kandydozie pochwy

Jak już wspomniano, Candida staje się agresywna tylko wtedy, gdy istnieją ku temu idealne warunki. Są one związane z różnymi czynnikami, w tym stosowaniem antybiotyków, które zaburzają równowagę flory bakteryjnej, osłabionym układem odpornościowym, nadmierną wilgocią i ciepłem, cukrzycą, ciążą i stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych.

Zakażenie Candida musi zostać prawidłowo zdiagnozowane i leczone, aby uniknąć powikłań i nawrotów. W każdym przypadku należy przestrzegać kilku zasad, aby w jak największym stopniu zapobiegać pleśniawkom pochwy, na przykład:

• Utrzymuj odpowiednią higienę: Utrzymuj okolice narządów płciowych w czystości i suchości. Unikaj stosowania silnych mydeł, irygatorów i produktów perfumowanych, ponieważ mogą one zaburzyć naturalną równowagę bakterii i drożdżaków w pochwie.
• Noś oddychającą bieliznę: Wybieraj bieliznę wykonaną z naturalnych, oddychających tkanin, takich jak bawełna. Unikaj obcisłych spodni i nylonowej bielizny, które mogą zatrzymywać wilgoć i tworzyć sprzyjające środowisko dla rozwoju drożdżaków.
• Unikaj długotrwałego przebywania w wilgoci: Po pływaniu lub ćwiczeniach natychmiast zmień mokre lub wilgotne ubranie, ponieważ drożdżaki rozwijają się w ciepłym, wilgotnym środowisku.
• Unikaj niepotrzebnego stosowania antybiotyków: Antybiotyki mogą zaburzyć naturalną równowagę bakterii w organizmie, w tym w pochwie. Stosuj antybiotyki wyłącznie na receptę lekarza i zgodnie z zaleceniami kontynuuj pełną kurację.
• Utrzymuj zbilansowaną dietę.
• Kontroluj poziom stresu.

Chociaż przestrzeganie tych zasad nie gwarantuje całkowitego zapobiegania infekcjom grzybiczym Candida, może pomóc w utrzymaniu zdrowego środowiska pochwy i zmniejszeniu ryzyka infekcji. Utrzymanie równowagi mikrobioty pochwy to kolejna skuteczna strategia przeciwdziałania rozwojowi grzybów Candida w formę zakaźną.

Mikrobiota pochwy zdominowana przez L. crispatus: pierwsza linia obrony przed Candidą

Jak jednak utrzymać równowagę mikrobioty pochwy i jak może to pomóc ograniczyć występowanie zakażeń Candida?

Jak doniesiono w badaniu „Mikrobiota pochwy w asymptomatycznej bakteryjnej waginozie i kandydozie sromu i pochwy: Czy różnią się od normalnej mikrobioty?”, kobiety z zakażeniem Candida pochwy mają mikrobiotę charakteryzującą się niedoborem pałeczek kwasu mlekowego, a w szczególności niską obecnością L. crispatus. Inne niedawne badania również pokazują, że Lactobacillus crispatus należy uznać za jednego z głównych naturalnych obrońców przed zakażeniami Candida, ponieważ może on hamować jej rozwój i zapobiegać kandydozie poprzez różne mechanizmy:

• zapobiegając kiełkowaniu zarodników Candida, a tym samym blokując ich przejście do inwazyjnej formy strzępkowej. Dzięki temu, a także dzięki zdolności do mechanicznego zakłócania procesu penetracji strzępek do górnych warstw komórek nabłonka pochwy, możliwe jest kontrolowanie infekcji pochwy wywołanej przez Candida;
• hamowanie tworzenia się biofilmu Candida w pochwie, a tym samym zmniejszanie jego przylegania do nabłonka.
• promowanie syntezy kwasu mlekowego, który utrzymuje kwaśne pH pochwy, zdolne do zapobiegania nadmiernemu wzrostowi Candida oraz innych patogenów;
• produkcję nadtlenku wodoru, wykazującego właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze.

Działania te warunkują zdolność L. crispatus do ograniczania wzrostu Candida in vitro ze średnimi wartościami przekraczającymi 70%, co potwierdzono w badaniu pt. „Antimicrobial compounds produced by vaginal Lactobacillus crispatus are able to strongly inhibit Candida albicans growth, hyphal formation and regulate virulence-related gene expression”.